प्राङ्गारीक खेतीमा जोड
प्राङ्गारीक खेतीमा जोड
केशव गुरुङ
गोरखा ः जिल्लामा पछिल्लो समयमा रासायनिक मलको प्रयोग बढ्दै गएको प्रति सरोकारवालाहरुले चिन्ता जनाएका छन् ।
उत्पादन बढाउने नाउँमा रासायनिक मलको व्यापक प्रयोगले कृषि क्षेत्रमा नकरात्मक प्रभाव परेको भन्दै उनीहरुले चिन्ता जनाए । कृषि ज्ञान केन्द्रको आयोजनामा भएको प्राङ्गरीक खेती सम्बन्धी कार्यशाला गोष्ठीमा सहभागीहरुले सो कुरा बताएका हुन् । संघिय सरकारले कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय अन्तर्गत राष्ट्रिय आलु तरकारी तथा मसला बाली विकास आयोजना अन्तर्गत ५ वर्षका लागि प्राङ्गरीक मिसन कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने केन्द्रले जनाएको छ । सो कार्यक्रम गर्न लागि डेढ करोड रकम छुटाइएको वागवानी विकास अधिकृत सिर्जना थापाले बताइन । जस अन्तर्गत कार्यक्रमलाई संवाहक एक र दुई गरी विभाजन गरिएको छ । सवांहक १ मा रासानियक मल नपुगेका प्राकृतिक रुपमै प्राङ्गरीक मलको प्रयोग गरि खेती गर्दै आएका ग्रामीण भेगका रैथाने र स्थानीय जातको खाद्यान्न, तरकारी, मसला बालीलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्ने उनले बताइन । यस्तै सवांहक दुईमा शहर आसपासका क्षेत्र जहाँ रासायनिक मलको अत्यधिक प्रयोग भएको ठाउँ छ त्यहा आलु, तरकारी, मसला बारी, फलफुल(केरा, मेवा) लाई विषेश प्राथमिकतामा राखि कार्यक्रम लागु गर्ने उनले बताइन् ।
व्यवसायिक रुपमा कृषि उत्पादन हुने ठाउँको छनौत गरि रासायनिक मलको प्रयोग न्यूनीकरण तथा सुरक्षित र स्वच्छ खाद्यान्न उत्पादन बढाउन कार्यक्रम सन्चालन हुने लागेको उनले बताइन । टनेल बनाउन र खुल्ला जमिनमा प्राङ्गरीक खेती गर्न सहयोग गर्ने जनाइएको छ । कार्यक्रममा कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख दुर्गा प्रसाद पण्डिले प्राङ्गरीक कृषि उत्पादन, प्रमाणीकरण एवं बजार व्यवस्थापन र गोरखामा विषादी खपतको तुलनात्मक स्थीति बारेमा सहभागीहरुलाई जानकरी गराए ।
कृषि बालीमा देखा परेको रोगहरुको रोकथामका लागि विषादी प्रयोग गर्नुको सट्टा घरासयी विधिहरु निमका पातक, तितेपाीको प्रयोग, किरा नियन्त्रणका लागि आकर्षक पासो लगायतका घरेलु विधिहरु अपनाउन सकिने उनको भनाई छ । नेपालीहरु रासायनिक मललाई नाङ्गो हातले मोल्ने, मलका भाडाहरु नजिकै खोलामा पखाल्ने जस्ता लापरवाही हुदै आएको उनलको दुखेसो छ । समय अनुसार नयाँ प्रविधिहरुको हस्तान्तरण नभएकाले पनि यो समस्या आइपरेको उनको भनाई छ । त्यस्तै कृषि प्रसार अधिकृत रविन्द्र पौडेलले नेपालमा प्राङ्गरीक कृषि सम्बन्धी कार्यपत्र प्रस्तृत प्रस्तुत गर्दै रासायनिक मलखाद र विषादी प्रयोग नगरी गरिने खेती नै प्राङ्गरीक खेती भएको बताए । यसले दीर्घकालीन रुपमा माटोको सन्तलुन तथा उर्वराशत्ति कायम गर्न माटोमा प्राकृतिक रुपमा रहेको विभिन्न प्रकारका जीवहरुको बृद्धि विकासका लागि उचित वातावरण तयार सहयोग पुग्ने विश्वास ब्यत्त गरे । तर पछिल्लो समयमा जैविक विविधता हराउदै गएको र व्यापक रुपमा विषादीको प्रयोग बढ्दै गएको प्रति भने उनले चिन्ता जनाए । तर अधिकाश किसानहरुले भने सरकारले नै हावापानी सुहाउदो खेती पहिचान गरिदिनु पर्ने, उत्पादन गरेको खाद्यान्नको बजार र मुल्य तोकि दिनुपर्ने बताएका छन् ।
