जिल्लाका थुप्रै ऐतिहासिक महत्वका क्षेत्रहरु संरक्षण र प्रवद्र्धनको पर्खाइमा छन् । पुरानो इतिहास बोकेका यी क्षेत्रहरुको ऐतिहासिक मात्र नभइ धार्मिक र पुरातात्विक महत्व पनि छन् । यस्ता क्षेत्रहरुको संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्न सके जिल्लामा पर्यटन प्रवद्र्धनमा टेवा पुग्नेमा कुनै दुइ मत छैन । तर संरक्षण र प्रवद्र्धनको अभावमा यस्ता ऐतिहासिक र धार्मिक ठाउँहरु ओझेलमा पर्दै आएका छन् ।
तिनै ओझेलमा परेका ऐतिहासिक क्षेत्र मध्यको एक हो पालुङटार नगरपालिकाको धुवाकोट स्थित कोटगढी । सयौ बर्ष पुरानो उक्त कोट अहिले संरक्षण र प्रवद्र्धनको पर्खाइमा छ । कोट मात्र होइन सँगै रहेको सिद्धबाबा गुफाले पनि प्रचार प्रसार पाउन सकिरहेको छैन । महिनाको चार पटक पुजाआजा हुने सो ठाउँमा अहिले दुई पटक मात्र हुने गरेको छ । पुजाआजाका लागी स्थानीयको सक्रियता घट्दो छ । लोप हुदै गएको संस्कृति र परम्पराले ऐतिहासिक ठाउँका महत्वलाइ पनि घटाउँदै गइरहेको छ । तर ढिलै भएपनि वडा कार्यालय र स्थानीयको पहलमा यस क्षेत्रको संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागी पहल शुरु भएको छ । यो सकारात्मक कार्य हो । तर यो क्षेत्र मात्र होइन जिल्लाका अन्य ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व बोकेका क्षेत्रहरु पनि ओझेलमै छन् ।
ऐतिहासिक र धार्मिक महत्वका क्षेत्रहरुको संरक्षण सँगै प्रवद्र्धन गर्न सके पर्यटन प्रवद्र्धनमा समेत सघाउ पुग्ने छ । जसका कारण उक्त क्षेत्रको आर्थिक बिकासमा समेत टेवा पुग्छ । त्यसैले यस्ता क्षेत्रको संरक्षण गर्दै प्रवद्र्धन गर्नका लागी जनप्रतिनिधी, सरोकारवाला, स्थानीय लगायत सबैले अहम भूमिका निर्वाह गर्नु जरुरी छ ।