गोरखा ः गारो चिरिएको छ । आधा पाटो भत्किसक्यो । झिगटी कहिकतै मात्र देखिन्छ । पानी ओत्न जस्ता छाइएको छ । गोरखा दरवार सँगै रहेको कालिका मन्दिर र रंगमहलको भवन पुननिर्माणको पर्खाइमा छन् ।
भूकम्पले क्षति पुगेका यी भवनहरु थप जिर्ण बन्दै छन् ।

रंगमहलको भवनमा बढि क्षति पुगेको छ । ‘कुनै पर्व वा जात्रामा भगवतीको प्राङगणमा नाँचगान तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम हुन्थ्यो,’ गोरखा दरवार हेरचाह अड्डाका प्रमुख हरि भुषालले भने, ‘राजा  रानी त्यही रंगमहलमा बसेर झ्यालबाट हेर्ने प्रचलन थियो ।’

---

---

वल्लो दरवार देखि पल्लो दरवार जाने मुख्य ‘कनेक्सन’ बाटो समेत भएको उनले बताए । क्षति पुगेको भवनलाइ पुननिर्माणको खाँचो           छ । रंगमहल मात्र होइन कालिका मन्दिरको संरचना पनि मर्मत गर्नुपर्ने छ । ‘छानामा प्वाल परेको छ, तलको पाटेसन गारो ठाउँठाउँमा चर्किसक्यो,’ भुषालले भने । बाकी रहेका झिगटी पनि बाँदरले उप्काइदिने गरेको उनको भनाइ छ ।

‘बाँदरले झिगटी उप्काएर हैरान बनाएपछि जस्ताले चेपेका छौ,’ उनी भन्छन् । पुननिर्माण गर्ने वा प्रवलिकरण गर्ने एकीन भइनसकेको उनले बताए । ‘केन्द्रको टोलिले अध्यन गरेर गइसकेको छ, रिपोर्ट आएपछि भत्काउने वा प्रवलिकरण गर्ने भन्ने एकीन हुन्छ, अनि काम शुरु गर्छौ,’ उनले भने । रकम समेत आइसकेको उनले   जानकारी गराए । सँगै रहेको         गोरखा दरवारको भवन पुननिर्माण भइरहेको छ ।

कछुवा गतिमा काम अघि बढेको भन्दै स्थानीय आक्रोशित छन् । हाल सम्म २५ प्रतिशत पुननिर्माणको काम सम्पन्न भएको इन्जिनियर नविन पाण्डेले बताए । ‘केही दिन अघि मूल ढोका राख्यौ, भित्री ढोका र बाहिरी झ्यालको चौकोस पनि राखिसकेका छौ, गारो लगाउने काम भइरहेको छ,’ उनले भने ।

हाल चार जनाले काठमा बुट्टा भर्ने काम गरिरहेका छन् । दुइ जना दचीको काम गर्ने छन् । २०७४ कात्तिक महिनाबाट पुननिर्माणको काम शुरु भएको  हो । २०७६ मंसिर ३० मा काम सक्नुपर्ने छ । तर सम्भव  देखिदैन । म्याद थप गर्न नगर्ने केन्द्रले निर्णय गर्ने भुषाल   बताउछन् ।

पचली शिभाको जेभीसँग ठेक्का सम्झौता भएको हो । कुल चार करोड ३७ लाखको लागतमा दरवार पुननिर्माण हुन लागेको हो । आइतवार  ट्रान्स्परेन्सी इन्टरनेशनल नेपाल     गोरखाले प्राविधिक टोली सहित  दरवार पुननिर्माणको कामको  निरिक्षण गरेको छ ।

कामको प्रगति बारे  जानकारी लिइएको ट्रान्स्परेन्सी इन्टरनेशनल नेपाल  गोरखाकी कमला रानाले बताइन् । भूकम्पले क्षति पुगेका केही संरचनाको पुननिर्माण भइसकेको गोरखा                   दरवार हेरचाड अड्डा प्रमुख भुषालले जानकारी गराए । ‘बिद्या मन्दिर गत बर्ष पुननिर्माण भइसक्यो, शित्तल पार्टी यो बर्ष भत्काएर बनाउँछौ, दरवार पुननिर्माण हुदैछ,’ उनले भने ।